De nieuwe Kuip: energieneutraal of energieleverend?

Het nieuwe stadion van Feyenoord, De Kuip, kan het eerste energieneutrale stadion worden van Europa. Eneco zocht dat in opdracht van Gemeente Rotterdam uit. De belangrijkste ingrediënten voor dit energieneutrale stadion zijn energiebesparende verlichtingstechnieken en het benutten van industriële restwarmte. Voor de levering van koude wordt het stromende Maaswater benut. Natuurlijk mogen zonnecellen niet ontbreken. Ook is gekeken naar windenergie en biomassa.

Laat ik in deze blog eens advocaat van de duivel spelen.

Het persbericht van Eneco nog eens nalezend, is de conclusie dat een CO2-reductie van 60% haalbaar is. De resterende 40% zou moeten komen uit windenergie elders in het Stadionpark of uit de inkoop van groene stroom. Nu lijkt me het plaatsen van windturbines in het Stadionpark geen gelopen race. Is de conclusie dat de Kuip dus energieneutraal wordt, niet te voorbarig? (60% is geen 100%!.) Wanneer windenergie in het Stadionpark wel lukt, is het etiket energieneutraal dan niet nogal ruim – mijns inziens onjuist – gedefinieerd?

Een energieneutraal gebouw wekt alle energie die het verbruikt, zelf duurzaam op. In dit project is sprake van restwarmtebenutting (warmte van andere bedrijven) en windturbines elders in het Stadionpark. Onduidelijk is of er stadswarmte gebruikt gaat worden. Dit betekent echter dat het stadion an sich niet energieneutraal genoemd kan worden. Dat kan alleen door het hele gebied erbij te betrekken, maar dat zou betekenen dat het hele gebied energieneutraal moet worden. Hooguit kan in dit project gesproken worden over CO2-neutraal, maar dat is duidelijk een ambitiestap lager dan energieneutraal.

Cruciaal is de zin: “de doelstelling van de gemeente Rotterdam … lijkt op een bedrijfseconomisch verantwoorde manier haalbaar”. Achter deze zin zitten allerlei uitgangspunten verstopt, zoals rendementseisen, financierbaarheid, terugverdientijden en verwachte energieprijzen. Speelt men op safe of is er genoeg lef om op een andere manier naar de bedrijfseconomie van het project te kijken?

Waar ze wel lef hebben is Taiwan. In Taiwan is in het kader van de World Games 2009 in de stad Kaohsiung een nieuw stadion met een capaciteit van 50.000 zitplaatsen gebouwd. Het stadion is volledig onafhankelijk van netstroom en wekt alle energie zelf op; meer dan veertienduizend vierkante meter zonnepanelen voorzien het stadion van groene stroom. Buiten het sportseizoen voorziet het stadion ook nog eens 80% van de energiebehoefte in zijn directe omgeving. Het stadion is gebouwd met voornamelijk herbruikbare materialen afkomstig uit Taiwan zelf.

De maatregelen voor de nieuwe Kuip die genoemd worden, zijn, met alle respect, niet meer zo vernieuwend als ze eens waren. Zeven jaar geleden realiseerde DWA al het idee om koude te onttrekken aan het Maaswater bij Vopak Rotterdam (dus zes jaar eerder dan dezelfde toepassing bij de Maastoren op de Kop van Zuid). Zonnepanelen, restwarmtebenutting, biomassa: het zijn maatregelen die allang ingang gevonden hebben.

In het project lijkt dus sprake te zijn van een zuinige, conservatieve aanpak. Hoe zou een innovatieve aanpak eruit kunnen zien?

1. Kies voor een vernieuwend, open-source ontwerptraject. Geef alle spelers in het veld van duurzaamheid, architectuur, installaties en bouw de mogelijkheid zinvolle ideeën aan te leveren. Creëer een platform waar ideeën kunnen worden uitgewisseld.

2. Probeer het ontwerp voor een deel op basis van onbetaalde inbreng te realiseren. Geef de partijen die creatieve oplossingen bedenken daarvoor de credits in de vorm van reclame (“de nieuwe Kuip is mede gerealiseerd dankzij de creatieve inbreng van [bedrijfsnaam]”). Geef innovatieve adviesbureaus een kans.

3. Zorg voor een integraal ontwerptraject. Beschouw duurzaamheid niet als een laatste stap, nadat de architect het ontwerp al getekend heeft. Geef de architect randvoorwaarden met betrekking tot duurzaamheid mee.

4. Laat bewoners van de wijk Rotterdam-IJsselmonde invloed hebben op het uiteindelijke ontwerp.

5. Laat andere partijen (bewoners, energiecoöperaties, supporters) participeren in de opwekking van duurzame energie. Bewoners kunnen, bijvoorbeeld, een stukje zonnepaneel op de Kuip adopteren en krijgen de groene stroom (‘Kuipstroom’). Of geef supporters bij de aanschaf van een seizoenskaart een participatie in een windturbine op het stadion.

6. Laat het stadion ook op het punt van energie en water een bijdrage leveren aan de omgeving. Lukt het om het stadion energieleverend te bouwen? Het stadion wordt dan de duurzame energiecentrale van de wijk en rechtvaardigt daarmee haar plek daarin. Kan de Kuip worden gebruikt voor de opvang van regenwater dat in de wijk weer gebruikt kan worden?

Als de WK-finale in 2018 in de nieuwe Kuip wordt gespeeld, dan moet er een stadion staan met lef, gerealiseerd dankzij de betrokkenheid van innovatieve spelers. Geen woorden (‘energieneutraal’), maar daden (‘energieleverend’). Zo moeilijk kan het niet zijn, toch?

Reageren kan op deze pagina of op www.twitter.com/HenriBontenbal

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: