Hoe overtuigend is de krop-sla-analogie?

In de discussie over de vrijstelling van energiebelasting over zelfgeproduceerde elektriciteit wordt steevast de kaart van het kropje sla getrokken. Maar hoe sterk is deze krop-sla-analogie?

De analogie gaat zo. Als ik in mijn volkstuin sla verbouw, de krop sla mee naar huis neem en thuis opeet, hoef ik daarover geen belasting te betalen. Het is immers mijn eigen, zelf gekweekte krop sla. Waarom zouden we dan wel energiebelasting moeten betalen over elektriciteit die we zelf geproduceerd hebben?

Metaforen en analogieën gaan altijd ergens mank, dus ook in dit geval. Ik noem drie punten.

1. Deze vergelijking wordt meestal toegepast op zelf geproduceerde duurzame energie, maar zelden op zelf geproduceerde fossiele energie. Dat roept de vraag op waarom voorstanders van zelflevering of salderen vóór de meter deze mogelijkheid niet willen toepassen op alle vormen van ‘eigen’ energieproductie. Het antwoord dat de voorstanders zullen geven, is dat alleen schone energie vrijstelling van energiebelasting verdient. Dit is echter een ander argument, dat het eerste vervangt of tenminste aanvult. Dit argument stelt: de energiebelasting is bedoeld om vervuilende energie te belasten en schone energie te stimuleren. Het is echter de vraag of de energiebelasting oorspronkelijk daarvoor bedoeld is, zoals ik in een ander artikel heb geschreven. De discussie moet dus niet gaan over de vraag wie de eigenaar is van een energieproductie-installatie, maar over de vraag waarom we energiebelasting betalen en of de vorm van de huidige energiebelasting aan die doelstelling beantwoordt.

2. In dit verband is het ook interessant te vermelden dat over alcoholische dranken die voor eigen gebruik zijn geproduceerd, geen accijns wordt geïnd. Accijnzen worden, net als de belastingen op milieugrondslag, geïnd om enerzijds het (overmatig) verbruik te ontmoedigen en anderzijds als inkomsten voor de rijksbegroting. Waarom is deze uitzondering gemaakt? Ik vermoed dat dit een pragmatisme keuze is, want het is uitvoeringstechnisch onmogelijk om de Belastingdienst te laten controleren hoeveel alcoholhoudende dranken in eigen beheer worden geproduceerd en geconsumeerd. Dit pragmatische argument gaat niet op voor de zelflevering van elektriciteit, want dat is goed te monitoren.

3. Het verbouwen van een krop sla is van een andere orde dan het produceren van elektriciteit. Voor het telen van sla hoef je geen juridische entiteit op te richten en gebruik te maken van een complexe transportinfrastructuur.

De krop-sla-analogie is een bepaald opzicht wel degelijk een sterke analogie. Het appelleert aan het rechtvaardigheidsgevoel: waarom energiebelasting betalen over energie die ik zelf of samen met anderen heb geproduceerd en verbruik? Toch denk ik dat deze analogie de discussie niet verder helpt, want die gaat in essentie over het doel van de energiebelasting, zoals ik onder punt 1 heb duidelijk gemaakt. Het is dan ook die discussie die we moeten voeren.

Advertenties

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: