Nieuw college, nieuwe koers

Op 19 maart mochten we naar de stembus om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Drie weken later is het formeren van coalities is in volle gang. Op welke punten kunnen politieke partijen elkaar vinden? Wat zijn de harde eisen, de onderhandelbare en de niet-onderhandelbare zaken? Met welk programma gaat de nieuwe coalitie de komende vier jaar aan de slag?

In de meeste coalitieprogramma’s zal een hoofdstuk over duurzaamheid niet ontbreken. De meeste gemeenten hebben de afgelopen jaren tijd en geld geïnvesteerd in het realiseren duurzame projecten: van stadstuinen tot duurzame energiecoöperaties, van oplaadpunten voor elektrisch vervoer tot subsidie voor isolatie van woningen. Nog meer dan daarvoor zullen gemeenten echter de komende collegeperiode de uitgaven onder controle moeten hebben. Er moet bezuinigd worden. Wat betekent dit voor de duurzaamheidsambities van gemeenten?

Deze periode van onderhandelingen biedt een goede gelegenheid om de duurzaamheidsambities van gemeenten tegen het licht te houden. Want aan kritische bezinning op de rol van gemeenten en hun duurzaamheidsambities heeft het wel eens ontbroken. Gemeenten leken soms verwikkeld te zijn in een wedstrijd ver plassen: welke gemeente is het eerste ‘CO2-neutraal’, ‘klimaatneutraal’ of ‘energieneutraal’? In 2040, 2030 of 2020? Wat vaak opvalt in de beleidsplannen waarin deze ambities worden opgeschreven, is dat een goede definitie van deze begrippen en een gedegen onderbouwing van de haalbaarheid ervan veelal ontbreekt.

Wie even nadenkt over het begrip ‘CO2-neutrale gemeente’, komt al snel tot de conclusie dat het niet zo eenvoudig is een sluitende definitie te bedenken. De eerste vraag is natuurlijk wat je tot de uitstoot van de gemeente rekent en wat niet. De kolencentrale in Geertruidenberg – een gemeente met zo’n zevenduizend inwoners – produceert elektriciteit voor zo’n miljoen huishoudens. Bij wie komt de CO2-uitstoot op de balans? Bij de verbruikers of bij de gemeente? Het is redelijk om de CO2-uitstoot van de kolencentrale niet volledig toe te rekenen aan de gemeente waar de kolencentrale staat, maar dat betekent ook dat de CO2-neutrale stroom uit een windturbinepark niet volledig mag worden toegerekend aan de gemeente. Wat betekent dat voor de duurzaamheidsambitie van de gemeente?

Fundamenteler dan de discussie over het –meestal– ontbreken van een goede definitie en onderbouwing van de gestelde duurzaamheidsambities, is de discussie over de rol van gemeenten in de duurzame energietransitie. De gemeente is immers geen eigen koninkrijk met eigen grenzen en een soeverein bestuur. De gemeente heeft specifieke bevoegdheden en is één van de bestuursorganen waar burgers en bedrijven mee te maken krijgen. Zo staan grotere bedrijven in een gemeente onder het bevoegd gezag van de Provincie, neemt de Provincie de regie in de planning van windparken en mag de gemeente niet zomaar zelf nieuwe regels bedenken, bijvoorbeeld op het gebied van de energieprestatie van gebouwen.

De start van een nieuwe collegeperiode biedt gemeenten de kans zich nog opnieuw te bezinnen op de rol van de gemeente in de duurzame energietransitie. Het subsidiëren van duurzame energieopwekking is, bijvoorbeeld, geen bijzondere taak van de gemeente. Daarmee gaat de gemeente op de stoel van het rijk zitten. De gemeente is echter wel een aangewezen partner om prestatieafspraken te maken met woningcorporaties over het energiezuiniger maken van huurwoningen. Ook de verbetering van de lokale luchtkwaliteit en een goede afvalscheiding en -inzameling kunnen voortvarend door de gemeente worden opgepakt.

De nieuwe coalitieakkoorden bieden gemeenten de kans om het duurzaamheidsbeleid niet alleen realistischer te maken, maar vooral ook dichter bij de leefwereld van burgers te brengen. Een klimaatneutrale gemeente in 2040 zegt de burger weinig; concrete doelstellingen voor het energiezuiniger maken van woningen, een schonere lucht en meer groen in de wijken des te meer.

Deze column is op 8 april 2014 gepubliceerd op http://www.energeia.nl.

Advertenties

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: